นอนเยอะชดเชย อดนอนได้ไหม

    

    สำหรับชั่วโมงการนอนที่เหมาะสมของคนวัยทำงาน7–8 ชั่วโมงถือว่าเพียงพอแล้ว หากนอนมากกว่านั้น ร่างกายจะเริ่มรับรู้ว่าชั่วโมงการนอนครบ ส่งผลให้การนอนหลับไม่สนิท เกิดอาการหลับ ๆ ตื่น ๆ และไม่เป็นการหลับลึกเหมือนช่วงแรก เนื่องจากร่างกายได้สะสมพลังงานเพียงพอแล้ว

    ลักษณะนี้สามารถเปรียบเทียบได้กับการชาร์ตแบตเตอรี่มือถือ หากชาร์ตทิ้งไว้ข้ามคืน แทนที่อุปกรณ์จะพร้อมใช้งานมากขึ้น กลับอาจทำให้ประสิทธิภาพลดลง การนอนหลับก็เช่นเดียวกัน หากนอนมากเกินไป แทนที่จะช่วยให้ร่างกายตื่นตัว อาจกลับทำให้ความกระปรี้กระเปร่าลดลง

    กรณีที่นอนน้อยกว่า4 ชั่วโมงถือว่าอยู่ในภาวะ “อดนอน” หากอดนอนติดต่อกันประมาณ 3 วัน และได้หลับในคืนวันที่ 4 ไม่ว่าจะหลับนานกี่ชั่วโมง ร่างกายจะพยายามฟื้นฟูตัวเองทันที โดยเมื่อเริ่มหลับจะเข้าสู่ระยะหลับลึกอย่างรวดเร็ว

    หากมีเวลานอนที่ยาวเพียงพอ ร่างกายจะเริ่มปรับวงจรการนอนหลับกลับสู่ภาวะปกติ จากเดิมที่ต้องใช้เวลาประมาณ30–60 นาทีในช่วงหลับตื้นก่อนจะเข้าสู่หลับลึก แต่ถ้าจำเป็นต้องตื่นก่อนครบ4 ชั่วโมงวงจรการนอนจะยังไม่สมบูรณ์

    ผลที่ตามมาคือ การหลับในครั้งถัดไปจะเป็นการหลับลึกในช่วงเวลาสั้น ๆ แม้จะช่วยให้รู้สึกสดชื่นขึ้นบ้าง แต่ประสิทธิภาพด้านความจำและการทำงานของสมองจะไม่กลับมาเต็มที่เหมือนเดิม    

    ดังนั้น หากมีโอกาสหลับซ่อมหรือหลับชดเชย ควรพยายามนอนให้ครบชั่วโมง การนอนที่เหมาะสมจะช่วยให้สภาพร่างกายและสมองฟื้นกลับมาใกล้เคียงปกติได้ภายในไม่กี่วัน หรือในบางกรณี หากสามารถนอนเต็มที่หนึ่งวันหลังจากอดนอนต่อเนื่องมา 3 วัน ก็อาจช่วยเร่งการฟื้นตัวได้

    อย่างไรก็ตาม ปัจจัยเหล่านี้ยังขึ้นอยู่กับช่วงวัยด้วย เนื่องจากการทำงานของสมองในแต่ละช่วงอายุแตกต่างกัน หากอายุน้อย ร่างกายจะฟื้นตัวได้เร็วกว่า แต่เมื่ออายุมากขึ้น กระบวนการฟื้นฟูจะช้าลง

    ด้วยเหตุนี้ การนอนชดเชยจึงไม่มีสูตรสำเร็จตายตัว ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล ว่าจะสามารถกลับคืนสู่ภาวะปกติได้มากน้อยเพียงใด

อ้างอิง

“การฟื้นฟูสมรรถภาพทางสมองหลังการอดนอนเรื้อรัง"ตีพิมพ์ในวารสาร: Sleep (2021/2022)

"การนอนชดเชยในช่วงวันหยุดกับการเผาผลาญพลังงาน"ตีพิมพ์ในวารสาร: Current Biology (2019) โดยทีมวิจัยจาก University of Colorado Boulder